Czy każde zdarzenie można uznać za wypadek przy pracy, otóż nie uprzedzając faktów…
Autor: BHPInaczej.pl
- Nie każde zdarzenie, które wystąpi w trakcie wykonywania obowiązków służbowych, może być zakwalifikowane jako wypadek przy pracy. W rzeczywistości, by dane zdarzenie mogło zostać uznane za wypadek przy pracy, musi spełniać kilka kluczowych kryteriów określonych w przepisach prawnych. Poniżej omówimy, jakie okoliczności muszą zaistnieć, by zdarzenie miało charakter wypadku przy pracy oraz kiedy można mówić o braku takich przesłanek.
- Definicja wypadku przy pracy – to na początek.
- Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tzw. ustawa wypadkowa), za wypadek przy pracy uznaje się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które prowadzi do urazu lub śmierci, a które miało miejsce w związku z pracą. Warto zaznaczyć, że dla uznania danego zdarzenia za wypadek przy pracy, muszą wystąpić łącznie wszystkie te elementy. Oznacza to, że nawet jeśli jedno z kryteriów nie jest spełnione, zdarzenie nie będzie miało charakteru wypadku przy pracy.
- Nagłość wypadku.
- Pierwszym, kluczowym elementem, który pozwala zakwalifikować zdarzenie jako wypadek przy pracy, jest nagłość. Co to oznacza? W skrócie, chodzi o to, by zdarzenie miało charakter nagły, czyli miało miejsce w krótkim okresie czasu, w którym pojawił się szkodliwy czynnik. Jednak pojęcie „nagłości” nie zawsze jest jednoznaczne. Nie wszystkie zdarzenia muszą być błyskawiczne. W praktyce nagłość zdarzenia rozumie się szerzej, co oznacza, że choć sytuacja nie musi być błyskawiczna, to musiała wystąpić w stosunkowo krótkim czasie.
- W przypadku zdarzeń, które mają podłoże w długotrwałym szkodliwym wpływie czynników zewnętrznych, jak np. substancje chemiczne czy skrajne warunki klimatyczne, interpretacja tego pojęcia jest bardziej elastyczna. Uznaje się, że nagłość nie musi oznaczać jednorazowego, natychmiastowego działania – nawet jeśli działanie trwało przez pewien czas (np. kilka godzin), może to zostać uznane za nagłe, jeżeli miało charakter intensywny. Zgodnie z orzecznictwem cechę nagłości ma zdarzenie, którego czas trwania nie przekracza jednej dniówki roboczej.
- Przyczyna zewnętrzna.
- Kolejnym wymogiem, który musi być spełniony, jest przyczyna zewnętrzna. Przepisy wskazują, że przyczyna, która wywołała wypadek, musi leżeć poza organizmem poszkodowanego pracownika. Może to być na przykład: narzędzie pracy, maszyna, siły przyrody, czyn innej osoby, zachowanie samego pracownika (np. potknięcie się, nieostrożność).
- Wypadkiem przy pracy nie będzie natomiast wylew krwi do mózgu czy zawał serca, jeżeli ich przyczyną były wyłącznie czynniki wewnętrzne, jak stan zdrowia pracownika (np. choroby serca). Wyjątkiem od tej zasady mogą być sytuacje, gdy takie zdarzenia są wynikiem nadmiernego wysiłku fizycznego w pracy, który może przyczynić się do wystąpienia problemów zdrowotnych, takich jak zawał serca czy udar mózgu.
- Przykłady wypadków przy pracy z przyczynami zewnętrznymi:
- Przepisy przewidują, że wypadkiem przy pracy może być także sytuacja, w której czynnik wewnętrzny (np. stan zdrowia pracownika) łączy się z przyczyną zewnętrzną. Wśród orzeczeń sądowych znajdziemy liczne przypadki, w których uznano, że nadmierne obciążenie pracą – zarówno fizyczne, jak i psychiczne – może prowadzić do wypadków. Na przykład: zawał serca spowodowany nadmiernym stresem związanym z obowiązkami służbowymi (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 18 września 1997 r.), poronienie, które wystąpiło po intensywnym wysiłku fizycznym w pracy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 1979 r.), wypadek przy wysiadaniu z autobusu zakładowego, który jest traktowany jako wypadek przy pracy, mimo że pracownik nie był jeszcze w miejscu pracy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1978 r.).
- Kiedy zdarzenie nie jest wypadkiem przy pracy?
- Zdarzenia, które nie wiążą się z żadnym czynnikiem zewnętrznym, a także te, które nie są bezpośrednio związane z wykonywaniem obowiązków służbowych, nie będą uznane za wypadek przy pracy. Przykładami takich sytuacji mogą być: wypadek podczas wykonywania czynności niezwiązanych z pracą (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 czerwca 1996 r.), zawał serca u pracownika, który nastąpił po zakończeniu dyżuru, w czasie odpoczynku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1985 r.), zdenerwowanie spowodowane przesunięciem pracownika do innej pracy, które nie jest uznawane za czynnik zewnętrzny wypadku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1977 r.).
- Konsekwencje wypadku przy pracy
- Aby dane zdarzenie mogło zostać uznane za wypadek przy pracy, musi wiązać się z poważnymi konsekwencjami dla zdrowia pracownika. Zdarzenie, które wywołało uraz lub śmierć, spełnia definicję wypadku przy pracy. Warto dodać, że pojęcie urazu jest szerokie i obejmuje nie tylko obrażenia fizyczne, jak złamania, oparzenia, zatrucia czy rana, ale także konsekwencje psychiczne, takie jak wstrząsy psychiczne.
- Związek z pracą.
- Ostatnią przesłanką jest związek z pracą. Zgodnie z ustawą, wypadkiem przy pracy jest zdarzenie, które miało miejsce w czasie wykonywania zwykłych czynności służbowych, w związku z poleceniami przełożonego lub w trakcie drogi do pracy. Nawet jeśli zdarzenie nie było bezpośrednio związane z obowiązkami pracownika, ale miało miejsce podczas wykonywania czynności na rzecz pracodawcy, może zostać uznane za wypadek przy pracy.
- Rodzaje wypadków.
- Ustawodawca wprowadził także rozróżnienie wypadków przy pracy na śmiertelne, ciężkie i zbiorowe. W zależności od charakteru uszczerbku na zdrowiu, wypadek może wymagać różnych działań, zarówno ze strony pracodawcy (np. informowanie inspektora pracy), jak i organów ścigania.
- Obowiązki pracodawcy
- Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, w przypadku wypadku przy pracy, pracodawca ma obowiązek podjąć działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy poszkodowanym oraz ustalić okoliczności i przyczyny wypadku. Ponadto pracodawca powinien podjąć odpowiednie środki zapobiegawcze, by uniknąć podobnych zdarzeń w przyszłości.
- Podsumowanie
- Nie każde zdarzenie w trakcie pracy można uznać za wypadek przy pracy. Aby mogło zostać zakwalifikowane jako wypadek, musi spełniać określone wymogi prawne dotyczące nagłości, przyczyny zewnętrznej, konsekwencji zdrowotnych i związku z wykonywaną pracą. Każdy przypadek wymaga szczegółowej analizy, która pozwala na wykluczenie wątpliwości co do przyczyn i skutków danego zdarzenia.
- Nie masz pewności czy zdarzenie wyczerpuje definicję wypadku przy pracy? Chętnie rozwiejemy Twoje wątpliwości.
Bądź na bieżąco obserwuj nas nas:
https://www.facebook.com/profile.php?id=61579473800315
Odkryj więcej z BHPInaczej.pl - edukacja i szkolenia BHP e-learning
Zapisz się, aby otrzymywać najnowsze wpisy na swój adres e-mail.
